Diş Teli Tedavisi Nedir? Nasıl Yapılır ve Ne Kadar Sürer?
Oluşturma Tarihi : 14.10.2024 04:23
Son Güncelleme Tarihi : 09.02.2026 09:33
Diş teli tedavisi (ortodontik tedavi), dişlerin ve çenelerin ideal hizalanmasına yardımcı olan, hem estetik hem de fonksiyonel faydalar sağlayan bir uygulamadır. Çapraşıklık, aralıklı dişler, çene darlığı veya kapanış bozuklukları gibi sorunlarda dişleri kontrollü ve planlı şekilde hareket ettirerek daha dengeli bir gülüş ve daha sağlıklı bir ağız yapısı hedeflenir.
- Diş Teli Tedavisi Nedir?
- Diş Teli Ne İşe Yarar?
- Diş Teli Çeşitleri Nelerdir?
- Diş Teli Tedavisi Aşamaları Nelerdir?
- Diş Teli Nasıl Takılır?
- Diş Teli Tedavisi Kimler için Uygundur?
- Diş Teli Tedavisi Ne Kadar Sürer?
- Diş Teli Tedavisi Kaç Yaşında Yaptırılır?
- Diş Teli Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Diş Teli Kullanırken Beslenme: Yenmesi ve Yenmemesi Gerekenler
- Diş Teli Çıktıktan Sonra Pekiştirme (Retansiyon) Süreci
- Diş Teli Tedavisi Fiyatları
Diş Teli Tedavisi Nedir?
Diş teli tedavisi; braket, tel ve gerektiğinde elastik/ataşman gibi yardımcı parçalarla dişlere hafif kuvvetler uygulanarak dişlerin zaman içinde doğru konumlarına taşınmasını sağlayan ortodontik bir tedavidir. Amaç yalnızca dişleri “düzeltmek” değildir; aynı zamanda çiğneme fonksiyonunu iyileştirmek, dişlerin birbirine kapanışını düzenlemek ve uzun vadede diş-eti sağlığını desteklemektir.
Çapraşık dişler, dişler arası boşluklar (diastema), üst-alt çene uyumsuzlukları, çapraz kapanış veya açık kapanış gibi durumlar ortodontik tedaviyle kontrol altına alınabilir. Günümüzde metal braketlerin yanı sıra seramik braketler, lingual (içten) ortodonti ve şeffaf plak gibi alternatifler de bulunur.
Hangi yöntemin uygun olduğu dişlerin dizilimi, çene ilişkisi, hastanın yaşı, beklentileri ve ağız hijyeni alışkanlıklarına göre belirlenir. Doğru endikasyon ve düzenli takip ile hem estetik hem de fonksiyonel olarak kalıcı sonuçlar elde etmek mümkündür.
Diş Teli Ne İşe Yarar?
Diş teli tedavisinin en bilinen faydası daha düzgün ve estetik bir gülüş sağlamasıdır ancak kazanımlar bununla sınırlı değildir. Diş teli tedavisinin faydaları şunlardır:
-
Dişlerin hizalanması, fırçalama ve diş ipi kullanımını kolaylaştırır.
-
Daha kolay temizlik sayesinde plak birikimi azalabilir; bu da diş eti problemleri ve çürük riskinin düşmesine katkı sağlayabilir.
-
Kapanış bozukluklarının düzeltilmesi, çiğneme verimini artırabilir.
-
Bazı hastalarda çene eklemine binen dengesiz yükleri azaltmaya yardımcı olabilir.
-
Dişler arası doğru temas noktaları oluştuğunda yiyecek sıkışması azalabilir.
-
Uzun vadede diş aşınmaları, kırıklar ve hassasiyet şikâyetleri daha iyi yönetilebilir.
-
Ortodonti; estetik restorasyon (lamina, zirkonyum) veya implant planlaması öncesinde yer düzenlemek için önemli bir hazırlık adımı olabilir.
-
Konuşma sırasında dilin konumunu etkileyen bazı diş dizilim bozukluklarında fonasyon daha rahat hale gelebilir.
-
Gülüşten memnuniyetin artması, özgüven ve sosyal rahatlık üzerinde olumlu etki yaratabilir.
-
Tedavi sonrası pekiştirme (retainer) aşaması, elde edilen sonuçların kalıcılığı ve faydaların sürdürülebilirliği açısından kritiktir.
Diş Teli Çeşitleri Nelerdir?
Diş teli tedavisinde kullanılacak yöntem, hastanın diş yapısı, yaş grubu, estetik beklentileri ve tedavi süresine göre belirlenir. Günümüzde farklı ihtiyaçlara yönelik birçok diş teli çeşidi bulunmaktadır.
Metal Diş Teli
Metal diş telleri, en yaygın kullanılan ve en dayanıklı diş teli türüdür. Özellikle ileri derecede diş çapraşıklığı ve çene bozukluklarında etkili sonuçlar sağlar. Diğer seçeneklere göre daha ekonomiktir ve çocuklar ile gençlerde sıklıkla tercih edilir.
Seramik Diş Teli
Seramik diş telleri, diş renginde olmaları sayesinde metal tellere göre daha estetik bir görünüm sunar. Dişlerle uyumlu yapıları sayesinde daha az fark edilirler. Yetişkin hastalar tarafından estetik kaygılar nedeniyle sık tercih edilir.
Lingual (Görünmez) Diş Teli
Lingual diş telleri, dişlerin iç yüzeyine takıldığı için dışarıdan görünmez. Estetik kaygısı yüksek olan kişiler için tercih edilen bu yöntem, kişiye özel olarak planlanır. Uygulama ve alışma süreci diğer tellere göre biraz daha uzun olabilir.
Hareketli Apareyler
Hareketli apareyler, genellikle çocuklarda ve erken dönemde çene gelişimini yönlendirmek amacıyla kullanılır. Takıp çıkarılabilir yapıda olmaları kullanım kolaylığı sağlar. Tedavinin etkinliği, düzenli kullanım ile doğrudan ilişkilidir.
Şeffaf Diş Teli
Şeffaf plak olarak da bilinen şeffaf diş teli, braketsiz bir tedavi yöntemidir. Her dişe tek tek uygulanan braketler yerine çenelerdeki dişlerin tamamını kaplayacak şekilde şeffaf plaklar uygulanır. Alt ve üst çene için ayrı yapılır. Uygulaması sırasında uyuşturma işlemi yapılmaz. Dişlerin ölçüsü alınarak, özel bilgisayar programları aracılığıyla haftalık olarak ilerleme planlanır, bilgisayar üzerinden tedavinin ilerleme aşamaları ve bitmiş hali görülür.
Bilgisayar yardımıyla hazırlanan plaklar, hastaya takılır ve belirli periyotlarda yenilenir. Braketlerde olduğu gibi aktif kuvvet değil, pasif kuvvet uygulanır. Bu nedenle tedavinin başarılı olması için, hastanın kontrollerini aksatmaması ve plakları ortodonti uzmanının yönlendirdiği şekilde kullanması önem taşır.
Diş Teli Tedavisi Aşamaları Nelerdir?
Tedavi süreci genellikle detaylı muayene ile başlar. Hekim; ağız içi değerlendirme, fotoğraf kayıtları, panoramik ve sefalometrik diş röntgeni, ölçü/dijital tarama gibi yöntemlerle mevcut durumu analiz eder.
Ardından kişiye özel bir tedavi planı hazırlanır: hedeflenen diş hareketleri, gerekiyorsa çekim veya yer açma (IPR), çene genişletme gibi ek işlemler bu aşamada netleşir. Braketli sistem tercih edildiyse diş yüzeyleri temizlenip hazırlanır, braketler özel yapıştırıcılarla dişlere sabitlenir ve ark teli braketlerden geçirilerek aktive edilir.
Bazı hastalarda elastikler, mini vida (TAD) veya fonksiyonel apareyler tedaviyi desteklemek için eklenebilir. Şeffaf plak tedavisinde ise dijital planlama yapılır, belirli aralıklarla değiştirilen plaklarla dişler kademeli olarak hareket ettirilir. Süreç boyunca 4–8 haftada bir kontrollerle tel/plak ayarlamaları yapılır böylece hareketler kontrollü ve güvenli biçimde ilerler.
Diş Teli Nasıl Takılır?
Diş teli takılması, ortodonti uzmanı tarafından planlanan ve birkaç aşamadan oluşan bir işlemdir. Tedavi öncesinde ağız ve diş yapısı detaylı olarak değerlendirilir, gerekli ölçümler alınır ve röntgen görüntüleri incelenir. Bu aşamada hastaya uygun diş teli modeli belirlenir ve kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur.
Diş teli takma işlemi sırasında öncelikle diş yüzeyleri temizlenir ve braketlerin yapışmasını sağlayacak özel bir materyal uygulanır. Ardından braketler dişlerin üzerine tek tek yerleştirilir ve sabitlenir. Braketler yerleştirildikten sonra diş teli (ark teli) braketlerin içinden geçirilerek sabitlenir. Gerekli durumlarda lastikler veya yardımcı ortodontik aparatlar da eklenir.
Diş Teli Tedavisi Kimler için Uygundur?
Diş teli tedavisi; çocuklar, ergenler ve yetişkinlerde uygulanabilir. Önemli olan “yaş”tan çok, diş ve diş eti sağlığının tedaviye uygun olması ve sorunun ortodontik yöntemlerle düzeltilebilir nitelikte bulunmasıdır.
Süt dişlenme döneminin ardından (karma dişlenme) bazı çene problemlerinde erken
ortodontik değerlendirme faydalıdır. Çene darlığı, çapraz kapanış veya belirgin
çene uyumsuzluklarında büyüme döneminden yararlanılarak daha etkili sonuçlar
alınabilir.
Ergenlikte, kalıcı dişler büyük ölçüde tamamlandığından tedavi sıklıkla bu
dönemde planlanır. Yetişkinlerde ise diş teli tedavisi, estetik kaygıların
yanında diş sıkışıklığı, aralıklı dişler, kapanış bozuklukları, aşınma
sorunları ve protez/implant öncesi hazırlık amacıyla da tercih
edilebilir.
Ancak aktif çürükler, ileri diş eti hastalığı veya kontrolsüz sistemik sorunlar
varsa önce bu durumların tedavi edilmesi gerekebilir. Ayrıca ağız hijyenine
dikkat edemeyen kişilerde braketli tedaviler riskli olabilir; hekim, yaşam
tarzına göre farklı alternatifler önerebilir.
Diş Teli Tedavisi Ne Kadar Sürer?
Uzman bir ortodontist tarafından yapılan muayene sonucunda diş teli tedavisinin şekline karar verilir. Belirlenen diş teli tedavisinin biçimine uygun olarak gerekli malzemeler alınır. Özel aparatlar yardımıyla dudak ve yanakların dişlerle teması kesilerek, dişlere tükürüğün ulaşması engellenir. Dişler kurulandıktan sonra özel yapıştırıcılar aracılığıyla braketler diş yüzeyine yapıştırılır. Braketler yapıştırıldıktan sonra diş telleri braketler üzerine takılır ve kuvvet verilir.
Diş Teli Tedavisi Kaç Yaşında Yaptırılır?
Diş teli, 7’den 70’e herkese uygulanabilen bir tedavi yöntemidir. Ancak, yetişkinlerde gelişim tamamladığından dolayı iskeletsel bozuklukların düzeltilmesi için diş teli tedavisine ek olarak cerrahi işlemler gerekir. Bu nedenle çene büyümesi aşırı veya az olan kişilerin çok küçük yaşlarda diş hekimi muayenesi olarak diş teli tedavisine başlaması önem taşır.
Çocuklarda Diş Teli Tedavisi
Çocuklarda diş teli tedavisi, çene ve diş gelişiminin devam ettiği dönemlerde uygulandığında daha etkili sonuçlar sağlar. Erken yaşta başlanan ortodontik tedaviler, çene darlığı, diş çapraşıklığı ve kapanış bozukluklarının ilerlemesini önler. Bu süreçte sabit diş telleri, hareketli apareyler veya fonksiyonel ortodontik cihazlar tercih edilir.
Çocuklarda diş teli tedavisine başlamak için genellikle 7 yaş önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Bu yaşta yapılan ilk ortodontik değerlendirme, çene gelişimi ve diş dizilimi hakkında erken bilgi verir. Tedavinin başlama zamanı, süt dişlerinin dökülüp kalıcı dişlerin çıkma sürecine göre planlanır.
Erken dönemde başlanan tedaviler, çene darlığı ve kapanış bozukluklarının ilerlemesini önleyebilir. Ancak her çocuk için aktif diş teli tedavisi hemen başlamayabilir; bazı durumlarda düzenli takip yeterli olabilir. Bu süreç ortodontist tarafından kişiye özel olarak değerlendirilir.
Yetişkinlerde Diş Teli Tedavisi
Yetişkinlerde diş teli tedavisi, estetik ve fonksiyonel kaygılar nedeniyle günümüzde oldukça yaygındır. Çene gelişimi tamamlanmış olsa da, dişlerin doğru konumlandırılması her yaşta mümkündür. Bu grupta klasik metal diş telleri, şeffaf diş telleri ve görünmez diş teli (lingual ortodonti) gibi farklı seçenekler uygulanır.
Yetişkinlerde diş teli tedavisi süresi, diş yapısına ve tedavinin kapsamına bağlı olarak değişkenlik gösterir. Tedavi planlaması yapılırken estetik beklentiler, günlük yaşam ve mesleki ihtiyaçlar da göz önünde bulundurulur.
Diş Teli Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Diş teli tedavisi öncesinde detaylı muayene yapılarak, ileride problem yaratabilecek diş çürüklerinin, diş eti rahatsızlıklarının ortadan kaldırılması gerekir. Dolgu, kanal tedavisi, diş taşı temizliği, diş çekimi gibi işlemler tamamlandıktan ve hastanın dişleri tedaviye hazır hale geldikten sonra diş teli tedavisine başlanır.
- Braketler ve teller besinlerin tutunabileceği girintili çıkıntılı alanlara sahiptir. Bu nedenle diş teli tedavisi gören kişilerin ağız ve diş bakımına ekstra özen göstermesi gerekir. Yemeklerden sonra dişleri fırçalanması ve özel olarak tasarlanmış diş fırçalarından faydalanılması önemlidir.
- Ayrıca ağız çalkalama suları da ağız hijyenine destek olur. Braketlerde kırılma, kopma veya tellerin yerinden çıkması gibi olumsuz durumlarla karşılaşmamak için kuruyemiş, elma, havuç, sakız, mısır gibi sert ve yapışkan gıdalardan mümkün olduğunca uzak durmak gerekir.
- Diş teli tedavisinden sonra dişlerin eski haline geri dönmemesi ve yıllarca uygulanan bu tedavinin boşa gitmemesi için, diş hekimi tarafından kişiye özel hazırlanan pekiştirici şeffaf plakların kullanılması gerekir.
- Ayrıca diş teli tedavisi devam ederken kanal tedavisi gerekebilir ve bu durum tedavinin kesilmesini gerektirmez. Bu süreçte ortodontist ve endodontist (kanal tedavisi uzmanı) birlikte çalışarak süreci planlar. Gerekli durumlarda ilgili dişteki tel ve braket geçici olarak çıkarılarak kanal tedavisi uygulanır. Kanal tedavisi tamamlandıktan sonra diş teli yeniden takılır ve ortodontik tedavi planlandığı şekilde devam eder.
Diş Teli Kullanırken Beslenme: Yenmesi ve Yenmemesi Gerekenler
Diş teli kullanımı sırasında beslenme alışkanlıklarına dikkat edilmesi, tedavinin sorunsuz ilerlemesi açısından büyük önem taşır. Sert, yapışkan ve çok şekerli gıdalar diş tellerine zarar verebilir ve diş teli bakımını zorlaştırır. Sakız, sert şekerler, kabuklu yemişler ve çok sert yiyeceklerden kaçınılması önerilir.
Kaçınılması Gereken Gıdalar
- Mısır ve patlamış mısır
- Sakız
- Sert şekerler ve karameller
- Kabuklu kuruyemişler
- Sert meyve ve sebzeler (elma, havuç gibi bütün halde)
Tüketilmesi Uygun Olan Gıdalar
-
Makarna ve pilav
-
Çorba
-
Püre ve yoğurt
-
Yumuşak pişmiş sebzeler
-
Yumuşak et ve balık
Besinlerin küçük parçalara bölünerek tüketilmesi ve yemek sonrası diş teli temizliğine özen gösterilmesi önerilir.
Diş Teli Çıktıktan Sonra Pekiştirme (Retansiyon) Süreci
Diş teli tedavisi tamamlandıktan sonra elde edilen sonuçların kalıcı olması için pekiştirme, yani retansiyon süreci başlar. Bu aşamada dişlerin eski konumlarına dönmesini önlemek amacıyla sabit veya hareketli pekiştirme apareyleri kullanılır. Retansiyon süresi kişiye göre değişmekle birlikte, tedavinin en önemli aşamalarından biridir.
Diş teli tedavisi tamamlandıktan sonra dişlerin eski konumlarına dönmesini önlemek amacıyla pekiştirme (retansiyon) tedavisi uygulanır. Bu aşama, tedavinin kalıcılığı açısından en az diş teli süreci kadar önemlidir.
Sabit Retainer:
Dişlerin iç yüzeyine ince bir tel yapıştırılarak uygulanır. Dışarıdan görünmez ve uzun süreli kullanım sağlar.
Hareketli Retainer:
Takıp çıkarılabilen, genellikle şeffaf plak şeklinde olan apareylerdir. Hekimin önerdiği süre ve sıklıkta kullanılması gerekir.
Şeffaf Pekiştirme Plakları:
Estetik ve konforlu bir seçenektir. Düzenli kullanım, tedavi sonrası elde edilen diş diziliminin korunmasına yardımcı olur. Retainer kullanım süresi kişiye göre değişebilir ve hekimin önerilerine uyulması büyük önem taşır.
Diş Teli Tedavisi Fiyatları
Diş teli tedavisi konusunda net bir fiyat söylemek mümkün değildir. Planlanan tedavinin şekline, kullanılan malzemelerin kalitesine, diş ve çenelerin bozukluğuna, tedavinin süresine göre diş teli tedavisi fiyatları değişkenlik gösterir. Dişlerinde çapraşıklık, ayrıklık olan, çene bozukluğu şikayeti yaşayan kişiler, diş teli tedavisi ile bu problemlerine çözüm bulabilirler. Siz de benzer şikayetler yaşıyor ve diş teli tedavisi hakkında daha detaylı bilgi edinmek istiyorsanız deneyimli diş hekimi kadrosuyla hizmet veren hastanelerimizin ortodonti klinikleri ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Diş Teli Çene Yapısını Düzeltir mi?
Çene yapısındaki bozukluklar, ortodontik diş teli tedavisiyle düzeltilebilir. Uygun yaşlarda, uygun yöntemle gerçekleştirilen tedavi sonucunda alt ve üst çenelerin konumları ve çenelerin yapısı düzelir.
Diş Teli Tedavisine Hangi Bölüm Bakar?
Diş teli tedavisiyle Ortodonti (Diş Hekimliği – Ortodonti) bölümü ilgilenir. Tedaviyi, ortodonti uzmanı diş hekimi planlar ve takip eder. Gerekli durumlarda çürük, diş eti veya çekim gibi işlemler için diğer diş hekimliği branşlarıyla birlikte değerlendirme yapılabilir.
Diş Teli Takılırken Acıyor mu?
Diş teli takma işlemi genellikle acı vermez çünkü braketler diş yüzeyine yapıştırılırken iğne veya kesme işlemi yapılmaz. Ancak tel takıldıktan sonraki ilk günlerde dişlerde baskı hissi, hassasiyet ve yanak-dudak iç kısmında sürtünmeye bağlı rahatsızlık görülebilir. Bu şikâyetler çoğunlukla kısa sürede azalır ancak ortodontik mum ve hekimin önereceği basit önlemlerle rahatlama sağlanabilir.
Diş Teli Tedavisinden Sonra Dişler Eski Haline Döner mi?
Pekiştirme (retainer) kullanılmaz veya düzensiz kullanılırsa dişlerin kısmen eski konumuna dönme riski vardır. Bu, “relaps” olarak adlandırılır ve herkes için farklı düzeyde görülebilir. Retainer kullanımı, düzenli kontroller ve iyi ağız bakımı bu riski belirgin şekilde azaltır.
Diş Teli Tedavisi Bittikten Sonra Ne Yapılır?
Tedavi bitince dişlerin yeni konumunu korumak için retainer (pekiştirme apareyi) kullanılır. Bu şeffaf plak ya da dişlerin arkasına yapıştırılan sabit tel şeklinde olabilir. Hekimin önerdiği süre ve şekilde kullanmak, dişlerin stabil kalması için çok önemlidir. Ayrıca ağız hijyenine devam edilmeli ve periyodik diş hekimi kontrolleri aksatılmamalıdır.
Diş Teli Tedavisi Süreci Nasıldır?
Diş teli tedavi aşamalarında öncelikle ortodontik muayene yapılır, gerekli röntgenler ve ağız içi ölçüler/taramalar alınarak tedavi planı oluşturulur. Ardından braketler yapıştırılır veya şeffaf plak planı hazırlanır ve tedavi başlatılır. Süreç boyunca düzenli kontrollerle teller/plaklar güncellenir, gerekirse elastikler gibi yardımcılar kullanılır. Tedavi hedefe ulaştığında teller çıkarılır ve pekiştirme dönemine geçilir.
Diş Teli Tedavisinde Ağız İçi Aygıtlar Nelerdir?
Diş Teli Tedavisinde Ağız Dışı Aygıtlar Nelerdir?
Diş Teli Ağrısına Ne İyi Gelir?
Diş Teli Renkleri Nelerdir?
Diş Teli Ne Zaman Çıkartılır?
Diş teli, dişlerin planlanan konumlara ulaşması ve kapanışın ideal hale gelmesi sonrasında çıkarılır. Tedavi süresi kişiye göre değişmekle birlikte genellikle 12–24 ay arasında tamamlanır. Diş teli çıkarıldıktan sonra pekiştirme (retainer) süreci başlar.
Diş Teli Konuşmayı ve Dudak Şeklini Etkiler mi?
Diş teli takıldıktan sonra ilk günlerde konuşmada hafif bir farklılık hissedilebilir; bu durum geçicidir ve kısa sürede düzelir. Dudak şeklinde ise genellikle kalıcı bir değişiklik olmaz, ancak diş dizilimi düzeldikçe dudakların duruşu daha dengeli hale gelebilir.
Diş Teli Bakımı ve Temizliği Nasıl Olmalıdır?
Diş teli bakımı, ağız ve diş sağlığının korunması açısından büyük önem taşır. Dişler her öğünden sonra fırçalanmalı, ara yüz fırçaları ve diş ipi ile braket çevreleri temizlenmelidir. Düzenli ağız hijyeni, çürük ve diş eti problemlerinin önlenmesine yardımcı olur.
Telli Diş Nasıl Fırçalanır?
Telli dişler, yumuşak uçlu bir diş fırçası veya ortodontik fırça ile dikkatlice fırçalanmalıdır. Braketlerin üstü, altı ve tellerin çevresi özenle temizlenmeli, gerekirse ara yüz fırçası kullanılmalıdır. Florlu diş macunu tercih edilmesi önerilir.
Hangi Dişlere Tel Takılmaz?
Diş teli genellikle çürük, ciddi diş eti hastalığı veya tedavi edilmemiş enfeksiyonu olan dişlere doğrudan takılmaz. Bu tür durumlarda öncelikle gerekli diş tedavileri tamamlanır. Ayrıca bazı eksik diş bölgelerinde tedavi planı farklı şekilde yapılabilir.
