Gömülü Diş Nedir? Gömülü Diş Tedavisi Nasıl Yapılır?

Dişlerinizin çene kemiği veya diş eti altında kalarak olması gerektiği gibi sürememesi durumuna gömülü diş denir. Bu durum, özellikle yirmi yaş dişlerinde sıkça görülse de bazen diğer dişlerde de ortaya çıkabilir. Gömük dişler, ağız ve diş sağlığınızı olumsuz etkileyebilecek potansiyel sorunlara yol açabilir. 

Çene yapısında yeterli alanın olmaması, genetik faktörler veya dişlerin doğru pozisyonda yerleşememesi gibi birçok etken, bir dişin çene kemiği içerisinde kalmasına neden olabilir. Erken teşhis ve uygun tedavi yöntemleri, bu durumun yaratabileceği daha büyük sağlık sorunlarını engellemek adına büyük önem taşır. 

Gömülü Diş Nedir?

Gömülü diş, süremeyen veya kısmen süren dişler için kullanılan bir terimdir. Dişin tamamının çene kemiği içerisinde kalması ya da diş etinin altında kısmen görünür olması durumunda da bu ifade kullanılır. Dişin sürme zamanı gelmesine rağmen, çene kemiği veya komşu dişler tarafından bloke edilmesi nedeniyle ağız boşluğunda yerini alamaması temel sorundur. Bu durum, dişin tamamen yatay durması, bu açıyla sürmeye çalışması veya diğer dişlere baskı yapması gibi farklı şekillerde görülebilir. En yaygın rastlanan gömülü diş tipi genellikle 17 ila 25 yaşları arasında çıkan yirmi yaş dişleridir yani üçüncü büyük azı dişler. Ancak köpek dişleri (kaninler) de bazen gömülü kalabilir.

Diş Neden Gömülü Kalır?

Bir dişin gömülü kalmasının arkasında yatan birden fazla sebep bulunmaktadır. Bu sebepler genellikle dişin normal sürme yolculuğunu engelleyen fiziksel veya gelişimsel faktörler olup şu şekilde sıralanabilir:

• Çene Yetersizliği: En sık rastlanan neden, çene kemiğinde dişin tamamen yerleşebileceği kadar yeterli alanın olmamasıdır. Evrimsel süreçte çenemiz küçülürken, diş sayımız aynı kalmıştır. Bu durum, özellikle en son çıkan yirmi yaş dişleri için büyük bir problem teşkil eder.
• Yanlış Sürme Açısı: Dişin ağız boşluğuna doğru değil, yanlış bir açıyla örneğin yana doğru veya komşu dişe doğru sürmeye çalışması da bir diğer nedendir. Bu, sürme yolunu fiziksel olarak tıkar.
• Erken Kaybedilen Süt Dişleri veya Diş Kistleri: Bazen süt dişlerinin erken kaybedilmesi veya çene kemiği içindeki kistler, kalıcı dişin doğru sürme yolunu değiştirebilir.
• Genetik Faktörler: Bazı kişilerde genetik yatkınlık nedeniyle dişlerin sürme düzeni bozulabilir. Aile geçmişinde gömük diş sorunu olan bireylerde risk daha yüksektir.

Gömülü Diş Belirtileri Nelerdir?

Bazı vakalar hiçbir belirti göstermez ve ancak rutin diş hekimi kontrollerinde çekilen röntgenlerle teşhis edilir. Ancak gömülü kalan dişler, çevre dokulara baskı yaptıklarında veya enfeksiyona neden olduklarında bir dizi rahatsız edici belirti ortaya çıkar. Bu belirtilerden şöyle bahsetmek mümkündür:

• Gömülü dişin bulunduğu bölgede, çene veya diş etinde sürekli veya aralıklı ağrı hissedilebilir. Diş etinde kızarıklık ve şişlik sıklıkla görülür.
• Kısmen sürmüş bir diş çevresinde yiyecek artıklarının birikmesi, enfeksiyona yol açar. Bu durum, diş etinin iltihaplanmasıyla (perikoronitis) sonuçlanır ve ağızda kötü kokuya, ağrıya ve bazen de çene hareketlerinde kısıtlılığa neden olur.
• Gömülü dişin çene eklemine (TME) yaptığı baskı veya yayılan ağrı, çene hareketlerinde zorluk ve kronik baş ağrılarına yol açabilir.
• Gömülü dişin itme kuvveti, yanındaki sağlıklı dişlerin köklerinde erimeye (rezorpsiyon) veya dizilim bozukluklarına neden olabilir.

Gömülü Diş Tedavisi Nasıl Yapılır?

Gömülü diş tedavisi; dişin pozisyonuna, hastanın yaşına, semptomların şiddetine ve dişin neden olduğu potansiyel risklere bağlı olarak kişiye özel planlanır.

Tedavide temel olarak iki ana yaklaşım benimsenir:

Takip ve İzlem: Eğer gömülü diş herhangi bir belirti vermiyor, komşu dişlere zarar vermiyor ve enfeksiyon riski taşımıyorsa, diş hekimi düzenli kontrollerle durumu izlemeyi tercih edebilir. Özellikle ileri yaşlarda, dişin çıkarılmasının riskli olabileceği durumlarda bu yöntem uygulanır.

Cerrahi Çıkarılma: Belirti veren, enfeksiyona neden olan veya komşu dişlere zarar verme riski taşıyan gömülü diş mutlaka cerrahi bir işlemle çıkarılmalıdır. Bu işleme halk arasında gömülü diş çekimi denir.

Gömülü Diş Çekimi Nasıl Gerçekleştirilir?

Gömülü diş çekimi ağız, diş ve çene cerrahisi uzmanları tarafından gerçekleştirilen bir operasyondur. Öncelikle hastanın ağrı hissetmemesi için bölge lokal anestezi ile uyuşturulur. Gömülü dişe ulaşmak için diş etinde küçük ve kontrollü bir kesi yapılır. Dişin üzerini kaplayan çene kemiği kısmı gerekirse özel cihazlarla dikkatlice çıkarılır. Özellikle karmaşık veya büyük vakalarda dişin tek parça halinde çıkarılması zor olabilir, bu durumda diş daha küçük parçalara ayrılarak çıkarılır. Diş çıkarıldıktan sonra bölge temizlenir ve enfeksiyon riskini azaltmak için dikişler atılır.

Gömülü Diş Çekimi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Gömülü diş çekimi sonrasında iyileşme sürecini hızlandırmak ve olası komplikasyonları önlemek için dikkat edilmesi gereken önemli noktalar vardır. İşlem sonrası yerleştirilen tamponu bir süre ısırmaya devam etmek kanamanın durmasına yardımcı olur. İlk 24-48 saat boyunca soğuk kompres uygulamak şişliği ve diş ağrısını azaltmada etkilidir. İlk günlerde yumuşak ve ılık gıdalar tercih edilmeli, pipet kullanmaktan kaçınılmalıdır; bu, pıhtının yerinden oynamasına ve “kuru soket” riskine neden olabilir. 

Operasyon bölgesini ilk 24 saat fırçalamaktan kaçınılmalı, sonrasında ise hekimin önerdiği şekilde ve dikkatlice temizliğe başlanmalıdır. Hekim önerisine uygun tuzlu su veya antiseptik gargaralar kullanılabilir. Ağır sporlardan ve yorucu aktivitelerden birkaç gün uzak durulmalıdır.

Gömülü Diş Çekimi Her Zaman Gerekli midir?

Hayır, her gömülü dişin çekilmesi gerekmez. Diş hekimleri, bir dişin çekilip çekilmeyeceğine karar verirken şu faktörleri değerlendirirler:

• Dişin neden olduğu ağrı veya enfeksiyon varlığı
• Komşu dişlere, çene kemiğine veya sinirlere zarar verme potansiyeli
• Ortodontik tedaviyi engelleyip engellemediği
• Kist veya tümör oluşumu riski

Eğer diş tamamen kemik içinde ise asemptomatik ve risk oluşturmuyorsa, düzenli takip ile izlenebilir. Ancak çoğu hekim, ileride sorun çıkarma potansiyeli yüksek olan gömülü dişler için koruyucu amaçlı çekimi önerebilir. Bu kararı mutlaka bir uzman hekim ile birlikte değerlendirmelisiniz.

Gömülü Diş Çekimi Ağrılı Bir İşlem midir?

Lokal anestezi altında yapılan diş çekimi sırasında, hasta genellikle herhangi bir ağrı hissetmez. Sadece baskı ve titreşim hissedilmesi normaldir. İşlem sonrası ağrı ise hekimin reçete edeceği ağrı kesicilerle kolayca yönetilebilir. İlk birkaç gün hafif ağrı ve rahatsızlık hissedilmesi beklenir ancak bu durum genellikle birkaç gün içinde azalarak kaybolur.

Gömülü Diş Tedavisinde Uzman Desteği Neden Önemlidir?

Gömülü dişler; çene kemiği, sinirler ve komşu dişlerle yakın ilişkide bulundukları için tedavi süreci özel bir uzmanlık gerektirir. Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi uzmanları, bu tür karmaşık cerrahi işlemleri gerçekleştirmek için özel eğitim almıştır. Uzman bir hekimin deneyimi, hem teşhisin doğru konulmasını hem de operasyonun en güvenli ve etkili şekilde yapılmasını sağlar. Doğru planlama, komplikasyon riskini en aza indirmek için hayati önem taşır.